De ene architect is niet de andere

Zonder een architect kan men niet bouwen. Zij beschikken over een uiteenlopende set vaardigheden die wettelijk verplicht zijn vooraleer men de toestemming krijgt om bouwaanvragen in te dienen. Ook de opvolging van de werken die uitgevoerd moeten worden vereisen een doorgedreven bouwkundige deskundigheid. De technische kennis die zij opdoen tijdens hun 5 jaren studies en de praktische ervaring die ze meekrijgen tijdens hun eerste 2 jaren stage zijn onmisbaar.En toch is hun leerschool dan pas echt gestart. Velen blijven nog langere tijd bij hun stageplaats werken als volwaardig architect, deels om bijkomend meer ervaring op te doen en deels om langzaamaan een eigen reputatie en klantenbestand op te bouwen. Ieder nieuw project kan een uitdaging vormen en ieder probleem brengt weer meer ervaring met zich mee waardoor ze nooit stoppen met leren. Zelfs de meest doorwinterde architecten moeten hun kennis blijven bijschaven om op de hoogte te blijven van de laatste nieuwe technieken.Het mag wel duidelijk zijn dat de plaats waar ze stage lopen de basis van hun carrière vormt, er is dus een wezenlijk verschil wanneer ze in een kantoor werken waar de projecten hoofdzakelijk grootbouw zijn met occasioneel een woning of wanneer ze bij een zelfstandig architect werken die bijna alleen woningbouw doet en het extra stel hersenen en handen kan gebruiken om het hoofd te bieden aan al het werk dat binnen komt. Bovendien zijn er architecten die zich nog eens toegespitst hebben op energiezuinige, energie neutrale of passieve woningen, met o.a. houtskeletbouw als specifieke bouwvorm. Eender welk bouwproject moet in essentie steeds aan dezelfde eisen voldoen, structurele integriteit, correcte detaillering naar isolatie en waterafvoer, logisch geordende organigrammen,… maar toch kunnen we spreken van architecten die van een bepaalde bouwvorm hun specialiteit hebben gemaakt.

Uw eerste vraag aan uw architect

“Welke industriegebouwen hebt u al gerealiseerd?” Niet elke architect heeft dezelfde praktische ervaring opgebouwd gedurende de vele jaren van zijn loopbaan. Uiteraard verwerven ze steeds meer klanten en met het verstrijken van de jaren zal er in de projecten ook voldoende variatie zitten, maar toch, ze hebben niet allemaal automatisch kennis van de industriebouw. Dit wil niet zeggen dat een architect zonder ervaring in de industriebouw incompetent is, zeker niet. Tijdens hun opleiding en stage wordt in het oneindige ingeprent dat ze zich steeds moeten informeren bij de experts of aannemers om voldoende op de hoogte te zijn van bepaalde normen, conventies, processen of detailleringen.Wanneer zij gedreven en gepassioneerd zijn en hun job vol overgave uitoefenen zullen zij zeker hun best doen om een project zo perfect mogelijk tot een goed einde te brengen. Maar toch, zou u graag het proefkonijn zijn? Een eigen bouwproject heeft financieel een zware impact op het budget, zowel privé als zakelijk. Zou u dan niet willen dat uw geld van begin tot einde zinvol en correct besteed wordt? Elke nieuwe les of leerschool komt met vallen en opstaan. De belangrijkste lessen leren we allemaal uit de fouten die we al gemaakt hebben. Hebt u niet liever dat de fouten al gemaakt zijn op iemand anders zijn kosten?

Wat kost een architect

U krijgt het direct voorop, daar is geen antwoord op te geven. Ook architecten hebben de crisis van het voorbije decennium gevoeld en ook hun prijzen stonden zwaar onder druk. De prijs voor een gemiddelde woning zal tegenwoordig niet veel verschillen, maar bij woningbouw kan men nog deels spreken over een vergelijkbaar karakter, van de gemiddelde woning zijn er 13 in een dozijn. Reputatie is wat het verschil nog maakt in de prijs, reputatie door kwaliteit of door ontwerp. Maar dan zoekt u niet wat de gemiddelde prijs zou zijn, dan kiest u voor de architect, de prijs moet u er dan gewoon bij nemen.U gaat met moeite twee gelijkende gebouwen vinden op een industrieterrein, laat staan een dozijn dezelfde. Jawel, ze lijken op elkaar, maar ook weer niet. In de industriebouw zijn de randvoorwaarden een veelvoud groter dan bij woningbouw. De afmetingen zijn groter, de wensen liggen verder uit elkaar: een transportbedrijf heeft een gebouw vol poorten nodig met een bescheiden kantoor, terwijl een bouwbedrijf zich moet kunnen profileren wanneer ze klanten ontvangen op hun kantoor, maar heeft dat bedrijf slechts een 10-tal mensen tewerk aan de administratieve zijde of heeft die firma al dertig mensen aan hun bureau werken? Een farmaceutisch bedrijf, een schrijnwerkerij, een betoncentrale, een autodealer,… Allemaal andere wensen met een ander type gebouw, een ander ontwerp en totaal verschillende uitvoering. Valt dat eenvoudig in categorieën te gieten om daar een algemene prijs op te plakken?U hebt een architect nodig die vrijwel direct ziet wat uw wensen zijn, die uw noden kan filteren uit al de gegevens die u meebrengt en u een ontwerp maakt waar u op papier tevreden van bent en bij ingebruikname zelfs niet meer over nadenkt. Uw architect moet uw project van begin tot einde perfect in handen hebben, zodat wanneer er problemen voorvallen (en die zullen zich zeker voor doen), ze direct aangepakt en opgelost worden zonder veel tijd en geld te verspillen. Wanneer u bij een architect vraagt om prijs te maken voor u, dan moet er met al die factoren rekening gehouden worden. En meer… U betaalt ook voor de ervaring die uw architect in zijn of haar carrière al heeft opgedaan en toepast in het ontwerp en tijdens de uitvoering.U gaat de markt niet af op zoek naar een architect zoals u op zoek gaat naar een goede baksteen. Wanneer u eentje hebt gevonden, maar hij blijkt niet binnen uw budget te vallen, dan zoekt u een goedkopere baksteen die er op lijkt. Een goede architect is zijn prijs meer dan waard. Wanneer u een architect tegenkomt die aan uw eisen voldoet, waarvan de referenties helemaal naar verwachting zijn en u vindt dat de communicatie gaat alsof u tegen een oude kennis spreekt, dan zit u goed. Dan moet u uw budget naar uw architect schikken, niet andersom.

Een architect en industriebouw

Interessant ontwerp van architect voor een industriegebouwElke competente architect kan eender welk type industriegebouw ontwikkelen en uitvoeren, maar in de industriebouw kunnen we toch spreken over verschillende moeilijkheidsgraden, waardoor er dus altijd een mogelijkheid is voor onervaren architecten om geleidelijk aan ervaring op te bouwen.
Een rechthoekige doos die moet dienen als opslagloods valt ook onder de term industriebouw. Dit is de meest eenvoudige vorm en de detaillering is relatief snel afgerond. Er zijn wel al voldoende details waar voorkennis interessant kan zijn en die opmerkingen zouden ze best op de detailtekeningen toevoegen, het kan u wel eens veel ergernis besparen. Het zijn echter vaak details die mits wat moeite nog rechtgezet kunnen worden en dus zijn dit ideale projecten voor architecten om zich aan te wagen en ervaring op te doen in deze tak.Wanneer de druiplijst onder de sandwichpanelen geplaatst wordt en er wordt geen dichtingsband geplaatst tussen de lijst en de plint, dan zal u blijvend tocht kunnen ondervinden in uw hal. Het wordt misschien wel voorgeschreven in de standaard bestekteksten, maar verschillende aannemers willen dit wel eens (al dan niet bewust) vergeten. Uw architect kan dit best weten en dit zeker controleren bij plaatsing. Let wel, wanneer er extra profielen geplaatst worden om de lijst te bevestigen kan het zijn dat de tochtstrip toch overbodig wordt. Het hangt dus volledig van de uitwerking af.
De volgende moeilijkheidsgraad kunnen we leggen bij onregelmatige vormen, met inspringende en overdekte ruimtes, glaspartijen met stijlelementen zoals uitspringende boorden, luifels, etc… Elke architect zal dit zonder probleem technisch correct waterdicht en geïsoleerd uit kunnen tekenen, maar praktisch gaat dit 9 van de 10 keer toch anders uitgevoerd worden. Theoretisch gaat het detail perfect in elkaar zitten, maar de economische kost en arbeidsduur die er gaat insteken gaat veel te hoog zijn. Aannemers gaan deze details vooreerst constructief vereenvoudigen, zodat de ingenieur dit vlotter kan bereken, vervolgens gaan ze het geheel vereenvoudigen door het fysiek aantal onderdelen en/of het aantal verschillende materialen te verminderen. Dit klinkt logisch, maar door hun jaren van ervaring gaat blijken dat hun suggesties perfect uitvoerbaar zijn, voldoen aan dezelfde eisen en visueel hetzelfde resultaat hebben, alleen is het voor de aannemer een heel stuk eenvoudiger, economischer en daarom winstgevender. Wanneer uw architect dit op voorhand al correct heeft uitgewerkt, zal de aannemer bij het indienen van zijn offerte nog weinig ruimte hebben en kan het u best wat geld besparen. Ook de positionering van deze stijlelementen ten opzichte van de dragende constructie wil ooit botsen waardoor er vaak constructief geknutseld moet worden om dit opgelost te krijgen.Luifels zijn mooie stijlelementen, maar bij elke vorm wordt gezondigd. Vooreerst worden luifels vaak uitgewerkt zonder rekening te houden met de dragende structuur. Het begin en einde kan best starten ter hoogte van kolommen, is dit niet het geval, dan moet men bijkomende kolommen voorzien. Eventueel kan men in de luifel zelf doorlopende liggers voorzien die deze uitkraging kunnen opvangen, maar dit maakt het geheel meestal dikker. Indien men extra kolommen moet voorzien gebeurt het soms dat deze voor glaspartijen door komen, wat een extra verticale lijn in het glas meebrengt en vaak niet in het ontwerp valt. Wanneer men de luifel naar boven toe wil ophangen met trekstangen, moet men er rekening mee houden dat zware vinnen van binnenuit door de gevelbekleding moeten steken om deze op te vangen. Deze vinnen kunnen zelden geïsoleerd worden, bovendien is het niet altijd eenvoudig om deze proper én waterdicht af te werken, zowel bij sandwich- als betonpanelen. De buitenschil van betonpanelen is helaas niet sterk genoeg om de trekstangen direct in vast te boren tenzij extra interne voorzieningen worden aangebracht, maar dit gaat weer ten koste van de isolatie.Indien men een luifel zonder trekstangen wil voorzien, heeft men een strakkere lijn, maar vaak wordt deze zo slank voorzien dat het moeilijk is om het geheel sterk genoeg te krijgen en tegelijk thermisch volledig ingepakt zonder de dikte te wijzigen, men zit anders met een grote koude brug. Ook is de afwatering vaak vergeten of niet correct voorzien.
Vervolgens kunnen we een nieuwe moeilijkheidsgraad leggen bij willekeurige vormen van industriegebouwen met bijkomend een kantoor of woning in het ontwerp met een tussenvloer. Vaak hebben we dan te maken met terrassen, grote overspanningen, overstekende luifels die geïsoleerd moeten worden, brandwanden, etc… Regelmatig wordt de detaillering van deze constructies benaderd zoals bij de woningbouw, maar ook hier hebben we te maken met aangepaste details.In de staalbouw bestaat de volledige dragende constructie uiteraard uit staal. Wanneer men een terras voorzien heeft, wordt ook de leuning regelmatig een verlengde van de gevelbekleding: sandwichpanelen of betonpanelen lopen door tot op ±1.10 boven het terrasniveau. Dit geeft een mooi en strak resulaat, maar vaak wordt vergeten dat de stalen constructie 1 grote koude brug is en thermisch volledig ingepakt en geïsoleerd moet worden. Dit wordt soms over het hoofd gezien en achteraf brengt dit een meerprijs met zich mee.In de beginfase van een ontwerp worden bepaalde niveaus uitgezet waaraan de architect zich vasthoudt, de 0-pas, de dakrand in overeenkomst met de bouwvoorschrift of wensen van de klant en de afgewerkte pas van de tussenvloer. Hierna groeit het ontwerp verder en uiteindelijk ontstaat er een grondplan, gevels, etc… Hierdoor is er een bepaalde dikte van de tussenvloer vastgelegd en dat kan eventueel volgende problemen met zich meebrengen: Wanneer het ontwerp klaar is ziet de klant dat in zijn toonzaal, kantoor of woning een deel kolommen staan en vraagt of deze niet mogen verdwijnen. “De ingenieur zal dit wel oplossen” is vaak het antwoord en alles is ook mogelijk, maar… Het tussenvloerpakket moet dit allemaal dragen, zware liggers met breedvloerplaten of voorgespannen welfsels worden steeds dikker en achteraf blijkt dat de voorziene dikte niet toekomt om ook nog eens isolatie en een dik pakket chape te voorzien om vloerverwarming en afvoerleidingen weg te werken. Door de grote overspanningen zijn er bovendien niet zoveel plaatsen waar men verticaal afvoeren kan voorzien en moet men grote afstanden overbruggen met zeer weinig helling. Zonder aanpassing van niveaus kan dit op termijn best wat problemen met zich meebrengen.Met de huidige EPB-normen moet men ook ventilatie in kantoren en woningen voorzien. De architect voorziet vaak een vals plafond om deze technieken te verbergen. De ingenieur rekent het vloerpakket in betonstructuur of stalen liggers met welfsels uit, maar doordat de overspanningen vrij groot zijn steken de liggers onder de welfsels uit en deels in het vals plafond. Plots kan men de luchtkanalen Ø300 niet meer kwijt en moet men naar duurdere rechthoekige kanalen uitwijken wat weer een meerprijs met zich meebrengt.
Uiteindelijk komen we bij de projecten met uitzonderlijke eigenschappen: gebogen vormen, architectonische kunstwerken, energie-neutrale productiehallen, gebouwen voor sectoren met verschillende eisen qua voorzieningen en stabiliteit voor de productielijnen,… Uiteraard begeven deze gebouwen zich in een andere prijscategorie qua ontwikkeling ten opzichte van de voorgaande. Deze projecten zijn voor elke architect, ingenieur en aannemer een uitdaging en kunnen zeer complexe problemen met zich meebrengen. Technisch sterk onderbouwde experts kunnen beter van in het begin van de ontwerpfase uitgenodigd worden om de structurele technieken direct mee te verwerken in het ontwerp. Met het juiste team en een bouwheer die begrijpt dat er zich altijd problemen kunnen voordoen worden deze vaak vroegtijdig ontdekt en getackeld waardoor kosten en vertragingen steeds tot een minimum beperkt kunnen worden. Deze type projecten eisen veel kennis en aandacht van een architect en een uitgebreide achtergrond vol ervaring om de ernst van geval tot geval in te kunnen schatten.

Nog enkele opmerkingen

Ingenieurs zijn meestal de eerste schakel die het ontwerp van de architect om moeten zetten naar een fysiek gebouw. Bij een rondvraag bij enkele ingenieursbureaus die zich specifiek richten op industriebouw kwamen volgende opmerkingen het meeste voor:
  • Bij het ontwikkelen van een vrijstaand gebouw, maar ook bij een aanbouw, zou er best zoveel mogelijk gestreefd moeten worden naar een stramien van gelijke maten. Dit maakt het rekenen veel eenvoudiger, wat de prijs kan drukken bij de ingenieur. Ook bij de constructeur gaat dit voor eenvoud in het productieproces zorgen wat ook daar de prijs lager kan doen uitkomen. Een zeer onregelmatig stramien kan ondanks de technologische ondersteuning simpele fouten met zich meebrengen. Wanneer het dus mogelijk is, kunnen gelijke asmaten voor veel voordelen zorgen.
  • Windverbanden zijn een cruciaal onderdeel bij staalbouw. Deze zorgen voor de stijfheid in een constructie en vangen zowel externe krachten op (variabele druk- en zuigkracht van de wind), maar ook interne krachten wanneer men kraanbanen heeft voor het zware verplaatswerk binnen. Deze windverbanden zijn een absolute noodzaak in minimum 2 gevels, niet evenwijdig met elkaar, alsook het dak. Het dak heeft meestal voldoende plaats omdat hier hooguit een paar koepels of een lichtstraat in zit, ondanks dat deze verbanden van gevel tot gevel in de twee richtingen in een volledige lijn voorzien moeten worden. In de gevels is het vaker moeilijk, omdat hier steeds ramen, deuren en poorten zitten. Aangezien een windverband van kolom tot kolom en van vloer tot dak zit, moet een volledige vak vrij zijn van openingen in de gevel om deze verbanden te kunnen plaatsen. Ingenieurs plaatsen zelfs liefst in elke gevel een verband, dat maakt het geheel sneller stijf en bovendien mogelijk zelfs lichter, wat dan ook weer spaart in kosten.
Hebt u iets foutief opgemerkt? Hebt u een opmerking of een suggestie? Neem dan zeker even contact met ons op.

Professionals

Architectenbureau Naert8740 Egem – PittemBrugsesteenweg 223info@architectnaert.bewww.architectnaert.be
Architectenbureel S.R. + T.3900 OverpeltJ. De Vriendtstraat 1ainfo@srt.bewww.srt.be
Bessems Staalarchitectuur9667 Sint-Maria-HorebekeDorpsstraat 9info@bessems.bewww.bessems.be
Nikita Sonneville9420 Erpe-MereKerkveldstraat 5nikita.sonneville@telenet.bewww.nikitasonneville.be
Nova-Zembla3941 EkselKerkstraat 13architecten@nova-zembla.bewww.nova-zembla.be
Wim Woutermaertens3500 HasseltBerenbroekstraat 50architekt@woutermaertens.bewww.woutermaertens.be

Wat denkt u?

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *